De virtuele herkomst van videospel

Het spelen van een goed videospelletje is misschien wel het mooiste tijdverdrijf dat er is. Ik kan er in ieder geval uren over schrijven. De hedendaagse betekenis van videospel: een gespeeld spelletje op een daartoe geprogrammeerde computer. Een reden dat computerspel een veelgebruikt synoniem is in Nederland. Maar wat is eigenlijk de herkomst van de term videospel?

Videospel is een samengesteld woord (net als bijvoorbeeld desalniettemin), bestaande uit ‘video’ en ‘spel’. Video verwijst naar de techniek om bewegende beelden als een elektronisch signaal weer te geven. Oorspronkelijk komt deze term uit het Latijn, waar het letterlijk ‘ik zie’ betekent. Spel aan de andere kant, is door de jaren heen echter weinig veranderd. Ook rond het jaar 1000 stond dit in het oudnederlands al voor ‘bezigheid als ontspanning’. Leuk detail: dit schreef men toen als spil.

De betekenis van videospel is dus letterlijk: een ontspannende bezigheid die je kunt zien. Nu is dat natuurlijk een gekke definitie, want ook Monopoly of Mens-Erger-Je-Niet of tikkertje is perfect zichtbaar voor onze ogen. Nee, voor de échte herkomst van videospel moeten we kijken naar die techniek om bewegende beelden op een scherm te toveren.

Pong

Laten we voor de etymologie van videospel daarom even een ritje in de tijdmachine maken naar 1972. Dit was het jaar dat het legendarische spelbedrijf Atari ‘Pong’ uitbracht. Pong is het allereerste videospelletje dat wereldwijd faam vergaarde. Het concept is oersimpel, maar oh zo effectief: je speelt feitelijk een virtueel potje tennis, waarbij jouw racket gepresenteerd werd door een bewegend balkje.

Destijds wist men echter nog niet zo goed hoe ze zoiets moest noemen. Amerikanen noemden het spelletje TV Game, electronic ping pong game, video skill game of simpelweg ‘game’. Een jaar later (1973, dus!) dook de term ‘video game’ voor het eerst op in de Engelse taal.

De betekenis achter videospel: het spel Pong uit 1972
Een screenshot van het originele Pong uit 1972 (Bron: Old Classic Retro Gaming)

Leuk feitje: Zelfs voor Pong werden er al videogames gemaakt. De allereerste die publiek gedemonstreerd werd, was Bertie the Brain in 1950, een virtuele variant van boter, kaas en eieren!

Van videosignaal naar videospel

Dat video game bleef hangen, kwam deels door marketingtechnische redenen (het bekt wat fijner dan TV Game), maar ook door zijn initiële, lekker technische, betekenis. Vroeger speelde je Pong namelijk op een grote arcadekast, met zo’n lekker dik, ouderwets televisiescherm erin. Die televisies van weleer kregen hun beeld door middel van een zogenoemde kathodestraalbuis (ook wel CRT genoemd). Dit vernuftige buisje is trouwens de reden dat we vandaag de dag ‘beeldbuis’ nog kennen als synoniem voor televisie.

Enfin, officieel mocht iets zich in 1973 alleen een video game noemen als er door het desbetreffende product een bepaald signaal gestuurd werd naar zo’n kathodestraalbuis, waardoor er een gerasterd beeld werd gecreëerd. Dit signaal wordt ook wel een videosignaal genoemd. Weet je nog de naam voor die techniek om bewegende beelden als een elektronisch signaal weer te geven? Video! Eigenlijk is een videospel dus een spel met bewegende beelden.

Computerspel

Dat de initiële betekenis van videospel uit 1973 geen stand hield, heeft meerdere reden. Ten eerste omdat de televisies en computers tegenwoordig van andere ingewikkelde zaken gebruiken maken dan kathodestraalbuizen. Daarnaast kun je ze tegenwoordig ook spelen op iPads, rekenmachines, telefoons en nog veel meer apparaten. De derde reden? Niet elke game hoeft bewegende beelden te hebben! In de jaren ’80 waren zogenaamde text adventures heel populair: spellen waarbij het verloop enkel met woorden werd beschreven. Jij als speler leverde input als ‘open’ of ‘go left’ via tekstuele commando’s.

Het woord computerspel is daarom inderdaad een stuk logischer. Wij Nederlanders hebben dat nog niet zo slecht bekeken!