De vervlochten betekenis achter verweven

De letterlijke betekenis van verweven is ‘door weven verbinden’. Prachtig. Toch vind ik het vooral mooi om zijn tweede betekenis: ‘iets dat samenhangt of samengaat met iets anders. Twee totaal verschillende werelden, prachtig aan elkaar verweven: onderwerpen die passend met elkaar verbonden worden. En net als zijn betekenis, blijkt verweven een woord te zijn dat een breed scala aan talen prachtig met elkaar verweeft.

Leuk feitje: verweven is een zogenoemde hyponiem. Hyponiem is een wollig woord is voor een “deelbegrip van”, wat op zijn beurt weer wollig is voor iets als “een onderdeel van iets anders”. Net zoals een King Charles Cavalier een hyponiem is van hond, is verweven een hyponiem van ‘weven’.

Herkomst verwerven

Verweven is dus een samengesteld woord, bestaande uit ‘ver‘ en ‘weven’.

Ver- is een voorvoegsel, dat veelal een negatieve betekenis aan de woorden geeft waar het bij hoort.  Doen en (tijd) verdoen, bijvoorbeeld. Of gaan en vergaan. Maar we hadden net vastgesteld dat verweven juist een positieve toon heeft, toch? Klopt! Dat gekke voorvoegsel heeft ook een tweede lading: het versterken (ha!) van een bepaald woord. Weven is het ‘vervaardigen uit draden’, terwijl verweven ‘door weven met elkaar verbinden is’.

Van weven naar verweven

Voor de echte herkomst van verweven, moeten we dus duiken in de etymologie van weven. Volgens de Etymologiebank duikt het woord voor het eerst in 1240 op in de Nederlandse taal, in een tijd dat ridders en jonkvrouwen hoogtij vierden. Toen werd het echter gespeld als ‘weuen’. En jawel, toen was de betekenis al: ‘draden dooreenvlechten’. Over een woord gesproken dat de tand des tijds goed heeft doorstaan!

Trekken we de lijn wat verder dan ons kikkerlandje, dan valt op dat wij Europeanen in de middeleeuwen eensgezind zijn in het gebruik van het woord. In het Oudengels (een vroege vorm van het Engels, dat tussen de vijfde en de twaalfde eeuw gesproken werd) komt het terug als ‘wefan’ (nu: weave), terwijl men in Duitsland vroeger sprak over weban (nu: weben). Het oude Noorwegen? Vefa! En met weave (Engels), weben (Duits) en veve (Noors) zijn de woorden niet eens zoveel veranderd.

Nog een leuk feitje: aan de andere kant van de wereld, in het oude India, werd de spin vroeger een ‘wolwever’ genoemd!