Desalniettemin: betekenis en etymologie

Desalniettemin zijn gangbare betekenis is toch of desondanks. Kijken we naar de etymologie, dan staat het letterlijk voor: in weerwil van dit alles.

Desalniettemin komt het van het Latijnse nihilo minus, wat volgens de Etymologiebank staat voor “voor niets minder” of “toch”. Het is ontstaan als een overtreffende trap van het woord niettemin, dat sinds 1240 in onze taal voorkomt.

Desalniettemin is een samenstelling van meerdere woorden: Des (van dit), Al (alles) en Niettemin (in weerwil van). In weerwil van dit alles. Je gebruikt desalniettemin vooral om grote tegenstellingen te schetsen. “Het regent pijpenstelen buiten, desalniettemin maakt hij zijn auto schoon.”

Desalniettemin is typisch Nederlands. Wij houden ervan om woord na woord heerlijk aan elkaar te weven. Dit rijgen wordt met een mooie benaming ook wel een samenstelling genoemd: een combinatie van afzonderlijke woorden die tezamen een eenheid vormen. Toch schreven we het in 1625 nog uit elkaar: ‘des al niet te min’.

Leuk feitje: Officieel is ‘desalniettemin’ een zogenaamd voegwoordelijk bijwoord. Dit is heel technisch Nederlands voor een bijwoord dat een verband tussen twee zinnen aanduidt, met veelal een versterkende betekenis. ‘Dus’ en ‘zodat’ vallen hier ook onder.