De ridderlijke betekenis achter queeste

Ah, de queeste. Betekenis: een zoektocht van onmogelijke proporties. Denk aan hetgeen dat ze ondernemen in bijvoorbeeld de boekenserie The Lord of the Rings of een videospel als The Elder Scrolls: Skyrim. Je zou haast zweren dat het van het Engelse quest is komen overwaaien – maar eigenlijk komt het van de zogenoemde Middeleeuwse ridderroman.

Wat anders is een beter instappunt voor het woord queeste dan de tijd van ridders, avonturen en kastelen? We schrijven het jaar 1301 als queeste (in dezelfde spelling!) voor het eerst vastgelegd wordt in onze taal. Het betekende toen zoektocht. Wij namen het woord over van het Oudfranse queste (zoektocht, naspeuring), dat daar al een eeuw eerder gebruikt wordt.

Oorspronkelijk stamt queeste echter af van het Latijnse werkwoord quarere, dat opzoeken of vragen betekent.

Leuk feitje: Ook het huidige woord voor kwestie komt van dit Latijnse quarere. Maar in de 13e eeuw spelden we dit nog als questie! Kwestie en queeste zijn etymologisch dus aan elkaar gelinkt.

De etymologie van queeste: de ridderroman

We mogen de populariteit van de zogenaamde Ridderroman bedanken dat het woord in onze taal is gekomen. Dit zijn volksverhalen in dichtvorm over de queesten van ridders als Karel de Grote of Koning Arthur. De ridderromans ontstonden in de Oudfranse literatuur (vandaar dat queste daar is ontstaan), maar werden populair over heel het westen van Europa.

Etymologie van queeste; de ridderroman
Zo zag een Ridderroman eruit. Bron: Wikipedia

Het Roelantslied is een van de bekendste voorbeelden, en gaat over de oorlog van Karel de Grote met de Saracenen. Het origineel ontstond tussen 1050 – 1150 in Frankrijk, en wij vertaalden het in de 13e eeuw. Even een prachtig stukje Middelnederlandse rijm: “Dat niemand en zeggen mochte, Roeland en hadde den strijd volvochten” (Opdat niemand zou kunnen zeggen, dat Roelant de strijd niet tot het einde had gevochten). Stoer niet?

Nog een leuk feitje: Volgens Wikipedia zijn er 74 Middelnederlandse queesten, ahem ridderromans bekend. Hoewel dit voornamelijk vertalingen zijn uit het Oudfrans of Engels, voegde men er voor het plezier van ons Nederlanders doorgaans magie, humor en lokale elementen aan de verhalen toe.

Meer etymologievoer: de wonderlijke betekenis achter avontuur
Wist je dat… we geschiedenis vroeger altijd in meervoud schreven?